Deel 2:  "Vaarten in venen, een PeelMondriaan"


Dit boek is, net als deel 1, tweedelig. De rechterpagina's zijn ononderbroken verhalen. De linkerpagina's zijn fotoverhalen die als beeldinformatie bij de rechterpagina's fungeren. Rijk geïllustreerd middels ca. vierhonderd, veelal unieke foto's en landkaarten.


De heer Driek van de Vondervoort ontvangt hier het eerste boek uit handen van Theo Janssen.


PEELMONDRIAAN


locaties: 1 = Griendtsveen, 2 = Grauwveen (veenrestant), 3 = Deurnese Peel, 4 = Land van van Bommel, 5 = Driehonderd Bunders, 6 = Horster Driehoek, 7 = Mariaveen, 8 = Boerenland Evertsoord.

De “Peelmondriaan” is een warmte-beeld van het noordelijk deel van het hart van de Peel. Dit “kunstwerk” werd vastgelegd op 22 juli 1983 vanaf een hoogte van vier kilometer. De kleurenreeks verloopt van donkere kleuren, water, bossen, niet gemaaid hooiland, (ca 15 graden C.) naar lichtere kleuren, hogere temperaturen. Witte blokken hebben een temperatuur van ca. 40 graden Celcius. Het zijn voornamelijk de meest recent vergraven hoogveenrestanten.


MET EEN HUIFKAR OP SAFARI

Wij hebben de dorpsomroeper uit vervlogen tijden aangehoord en de oudste kranten van de Peel weer in de kast gelegd. Wij trekken nu echt het veen in. Wij gaan op safari met: “twee Heren” op een huifkar. Wij vragen ons nog steeds af, waar kwamen die “Heren” vandaan? Wat waren hun namen? Ze werden slechts aangesproken met: “Heren”. Dit is hun verhaal:

“Goje morgen hieren”, zei Christoffel Joosten. Hij was bezig zijn groot paard voor de huifkar te zetten, die ons enige uren verder zou moeten voeren. “Goede morgen, Christoffel”. Wij zagen er nog armoedig uit. Onze boerenkielen waren reeds vuil na een reis van ettelijke weken. De rand van onze hoeden hing slap naar beneden. Wij waren de vorige avond in de     "hostellerie” van in Panningen   aangekomen. Wij hadden onze ransels op de herd geworpen en onze voeten op de plaat van de open haard gezet. Christoffel was bezig zijn paard op de binnenplaats voor de huifkar te zetten. Terwijl hij gedurig met zijn paard aan het praten was liepen de kippen en kalkoenen hem steeds voor de voeten.


GOUDEN EEUW UIT TURF GEBOREN
De Nederlandse Gouden Eeuw danken wij aan turf, vaarwegen en zeilschepen. De landdrost van Brabant Paulus de la Court, schreef in zijn boekje: “De Peel en bedenkingen over denzelven” (1841) “Het voorregt van het vervoer te water wordt het beste gewaardeerd door diegene, die het
gemis daarvan gevoelt. Voor minder dan twintig guldens vervoert men te water een gewigt van tachtig duizend halve Nederlandsche ponden, tot op een afstand van twee uren; langs den zandweg tot diezelfden afstand, volstaat men nauwelijks met honderdenzestig guldens”.

VOORWOORD, REIZEN DOOR DE PEEL, "Vaarten in Venen, een Peelmondriaan"

"Binnen de doelstelling van “De Landelijke Vereniging van Kleine Kernen”, het verbeteren van de leefbaarheid van die kleine kernen, staat juist de mens en zijn leefbare leefomgeving centraal. Denkend en werkend vanuit de kennis en kunde die er bij de bewoners aanwezig is, hanteren wij de stelling dat “De leefbaarheid van een dorp wordt bepaald door de inwoners zelf”. Waarbij de overheden een stimulerende en facilitaire taak hebben. Op mijn regelmatige fietstochten door de Peel, door de schitterende dorpen, waarvan velen nog een recente ontstaansgeschiedenis hebben, voel ik het eigene van de Peel en haar bewoners, zie ik de inzet waarmee de “Peel” leefbaar wordt gehouden. Voor mij als recreant en bewoner wordt het pallet jaarlijks voller en mooier, zowel in de praktijk als op schrift. Het beeld wat vanuit mijn jeugdjaren op mijn netvlies is geboetseerd door ”Toon Kortooms” wordt aangepast aan de tijd door Theo Janssen. Zijn meeslepende verhaaltrant sleept ons mee, diep door de recente historie van de Peel. Want U, lezer, bepaalt de toekomst van de dorpen in de Peel!"

Driek van de Vondervoort
Burgemeester van Boekel
Voorzitter van de Landelijke Vereniging van Kleine Kernen


Dit tweede deel bestaat uit de volgende thema's:

THEMA 5.PIJPERTTURF
MET EEN HUIFKAR OP SAFARI

Jan van de Griendt uit 's-Hertogenbosch groef in 1853 zijn eerste vaarten in venen. Twee "Heren uit Holland" gingen in die tijd op reis, zij wilden de Peel zien. Voerman Christoffel uit Panningen was hun gids. Hun huifkar trok door Meijel, het kruispunt van de Peel. Het einddoel van hun bestemming was Liessel. Ze brachten een bezoek aan Jan Goort Hoeben geboren een dag nadat de Franse troepen Liessel hadden veroverd. Jan Goort Hoeben vertelt.

THEMA 6. PRUIMENHOUT
VAARTEN IN VENEN EEN PEELMONDRAAN

"De gouden eeuw, uit turf geboren".
Met als onderwerpen: Turf werd het goud van de Peel.
Helenaveen, een dorp van plaggenhutten.
Het leven en werken van de turfsteker.

THEMA 7. SCHERPE TURF

Het verhaal: " ALLES OVER TURF"

THEMA 8. GRAUWE TURF
WAT HET VEEN BEWAARDE

Onderwerpen: "Hoogveen een verdwijnend landschap".
Peel, landschap in beweging.
Honderd eeuwen bosgeschiedenis.



Pijpert turf is een lichte aanmaakturf. Het zijn resten van Scheuchzeria palustris gevormd in het warme Atlanticum . De turf werd ook “haverstro“ “pijpert”, of “vleese turf” genoemd.


Meijel, kruispunt van wegen in de Peel. De weg van Meijel naar Deurne was een smalle stroomrug van rivieren omgeven door diepe venen. Het vormde de enige verbindingsweg van ‘s-Hertogenbosch naar Roermond, Keulen en Aken. Over die “grosse Strasse” trokken rovers, brandschatters en veroveraars vanuit Meijel richting Liessel en Deurne noordwaarts. Zo ook maakte Maarten van Rossum rooftochten vanuit het Gelderse Overkwartier ( Noord-Limburg) naar Brabantia.